શું તમે જાણો છો કે CIBIL Score સંબંધિત RBIના 5 નવા નિયમો ૨૦ નવેમ્બરથી લાગુ થઈ ગયા છે? હવે તમારો ક્રેડિટ રિપોર્ટ દર 15 દિવસે અપડેટ થશે, લોન રિજેક્ટ થવાનું સ્પષ્ટ કારણ મળશે અને ફરિયાદનું નિરાકરણ ઝડપી થશે. જાણો આ નવા નિયમોથી તમને શું ફાયદો થશે અને કેવી રીતે તમારો સ્કોર સુધારશો.
નમસ્કાર મિત્રો, ઋણ (Loan) લેવા જાઓ અને સૌથી પહેલા તમારો CIBIL Score પૂછાય. આ સ્કોર જ નક્કી કરે છે કે તમને લોન મળશે કે નહીં, અને જો મળશે તો કયા વ્યાજ દરે. અત્યાર સુધી ઘણા લોકોને ફરિયાદ રહેતી હતી કે તેમનો ક્રેડિટ સ્કોર સમયસર અપડેટ થતો નથી અથવા રિપોર્ટમાં ભૂલો આવે છે. ગ્રાહકોની આ મુશ્કેલીઓ દૂર કરવા માટે ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ CIBIL Score માટે 5 નવા નિયમો બનાવ્યા છે, જે ૨૦ નવેમ્બર, ૨૦૨૫થી લાગુ થઈ ગયા છે. આ નવા નિયમો Borrower (ઉધાર લેનાર) ને વધુ સુરક્ષા અને પારદર્શિતા આપશે.
CIBIL Score હાઇલાઇટ્સ
| નિયમ | અગાઉની સ્થિતિ | નવી સ્થિતિ (૨૦ નવેમ્બરથી) |
| CIBIL Score અપડેટ | દર મહિને (૩૦ દિવસ) | દર ૧૫ દિવસે |
| ક્રેડિટ ચેક માટે એલર્ટ | કોઈ એલર્ટ નહીં | દરેક Inquiry માટે Real-time SMS/Email Alert |
| લોન રિજેક્શન | સામાન્ય કે અસ્પષ્ટ કારણ | સ્પષ્ટ અને ચોક્કસ કારણ આપવું ફરજિયાત |
| મફત ક્રેડિટ રિપોર્ટ | ઓછી જાગૃતિ | દર વર્ષે એક મફત સંપૂર્ણ રિપોર્ટ ફરજિયાત |
| ફરિયાદ નિરાકરણ | લાંબો સમય, ધીમી પ્રક્રિયા | ૩૦ દિવસમાં નિરાકરણ, વિલંબ બદલ દંડ (₹100/દિવસ) |
ઝડપી Credit Data અપડેટ, Score સુધારવામાં સરળતા
આરબીઆઈએ ક્રેડિટ ઇન્ફોર્મેશન કંપનીઓ (CICs) માટે સૌથી મોટો ફેરફાર કર્યો છે. હવે બેંકો અને NBFCs એ ગ્રાહકોનો ડેટા મહિનામાં એક વાર નહીં, પણ દર ૧૫ દિવસે અપડેટ કરવો પડશે. આ નિયમથી તમારો CIBIL Score (જેને Credit Rating પણ કહેવાય છે) વધુ ઝડપથી અપડેટ થશે.
જો તમે સમયસર EMI ચૂકવો છો અથવા કોઈ લોન પૂરી કરો છો, તો હવે તેની પોઝિટિવ અસર તમારા સ્કોર પર વહેલી દેખાશે. આનાથી તમે જલ્દી જ નવી લોન અથવા Credit Card માટે અરજી કરી શકો છો. આ નિયમ ખાસ કરીને એવા લોકો માટે ફાયદાકારક છે જેમની લોન હમણાં જ પૂરી થઈ છે અને તેઓ ફરીથી Loan Eligibility મેળવવા માગે છે.
દરેક Credit Report તપાસ પર તાત્કાલિક એલર્ટ
હવે જો કોઈ બેંક, NBFC, કે અન્ય ધિરાણ સંસ્થા તમારો ક્રેડિટ રિપોર્ટ ચેક કરશે, તો તમને તરત જ SMS અથવા ઈમેલ દ્વારા જાણ કરવામાં આવશે. આ નિયમ Consumer Protection માટે ખૂબ જરૂરી છે.
અગાઉ, ઘણી વાર તમારી જાણ બહાર જ અનેક કંપનીઓ તમારો Credit History તપાસી લેતી હતી, જેને Hard Inquiry કહેવાય છે, અને આનાથી તમારો CIBIL Score ઘટી જતો હતો. હવે તમને ખબર પડશે કે કોણ તમારો ડેટા જોઈ રહ્યું છે, જેનાથી ફ્રોડ (Fraud) થવાની શક્યતા પણ ઘટશે.
લોન નકારવાનું સ્પષ્ટ કારણ જણાવવું પડશે
જો કોઈ બેંક તમારી લોન અરજી (Loan Application) રિજેક્ટ કરે છે, તો હવે તેઓ ફક્ત ‘અરજી નામંજૂર’ કહીને છૂટી શકશે નહીં. આરબીઆઈના નવા નિયમ મુજબ, લેન્ડર્સે (Lenders) લોન રિજેક્ટ થવાનું ચોક્કસ કારણ ગ્રાહકને અને ક્રેડિટ બ્યુરોને જણાવવું પડશે.
આ નિર્ણયથી Financial Transparency વધશે. જો રિજેક્શનનું કારણ ‘નીચો CIBIL Score‘ હશે, તો તમે તમારો સ્કોર સુધારવા માટે પગલાં લઈ શકશો. જો રિપોર્ટમાં કોઈ ભૂલ હશે, તો તમે તેને સમયસર સુધારી શકશો. Personal Loan હોય કે Home Loan, કારણ જાણવું તમારો હક છે.
ગ્રાહકોને વર્ષે એક મફત Credit Report
ગ્રાહકોને તેમના CIBIL Score પર નજર રાખવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવા, હવે દરેક ક્રેડિટ ઇન્ફોર્મેશન કંપનીએ વર્ષમાં એકવાર સંપૂર્ણ ક્રેડિટ રિપોર્ટ Free of Cost આપવો ફરજિયાત છે.
આનાથી તમે તમારા Debt Management પર નજર રાખી શકશો અને રિપોર્ટમાં કોઈ ભૂલ (Dispute) હશે તો તરત જ પકડી શકશો. Credit Health જાળવવા માટે આ એક સરળ પણ મહત્ત્વપૂર્ણ પગલું છે.
ફરિયાદોનું નિરાકરણ 30 દિવસમાં, વિલંબ પર દંડ
ક્રેડિટ રિપોર્ટમાં ભૂલ હોય અને તેને સુધારવામાં ઘણો સમય લાગે, તો તે Credit Eligibility પર ખરાબ અસર કરે છે. નવા નિયમ હેઠળ, બેંકો/NBFCs અને CICs એ ગ્રાહકની ફરિયાદનું નિરાકરણ ૩૦ દિવસની અંદર લાવવું પડશે.
જો આ સમયમર્યાદા ચૂકી જવાય, તો વિલંબ કરનાર સંસ્થાએ ગ્રાહકને પ્રતિ દિવસ ₹100 નો દંડ (Penalty) ચૂકવવો પડશે. આનાથી ગ્રાહકની ફરિયાદોનું નિરાકરણ ઝડપથી થશે અને સંસ્થાઓ વધુ જવાબદાર બનશે.
આ નવા નિયમો CIBIL Score ને લગતી સમગ્ર પ્રક્રિયાને વધુ પારદર્શક અને ગ્રાહક-મૈત્રીપૂર્ણ બનાવશે. હવે તમારો CIBIL Score તમારા નિયંત્રણમાં છે, તેથી તેનો નિયમિતપણે ટ્રૅક રાખો અને સમયસર પેમેન્ટ કરીને તમારું Creditworthiness જાળવી રાખો. આ નિયમોનો ફાયદો લો અને તમારું Financial Future સુરક્ષિત બનાવો.
